One Nation-One Election: હાલ સૌ કોઈને મુખે ચૂંટણીનો મુદ્દો ચર્ચામાં છે. કારણકે, ફરી એકવાર મોદી સરકારે વન નેશન વન ઈલેક્શનની વાત કરી છે. આવી સ્થિતિમાં અનેક તર્ક વિતર્ક ઉભા થઈ રહ્યાં છે. આ માળખું કઈ રીતે ફીટ બેસી શકે...કંઈ રીતે ચૂંટણી યોજવી...આનાથી કોને લાભ થઈ જશે...આવા અનેક સવાલો હાલ ચર્ચામાં છે. ત્યારે જાણીએ તેના વિશે કે આખરે શું સ્થિતિ છે...
કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારે સંસદનું વિશેષ સત્ર બોલાવ્યું છે. આ સત્ર 18 થી 22 સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલશે અને સત્રમાં સતત પાંચ બેઠકો થશે. દરમિયાન, આ સત્રને લઈને અફવાઓનો દોર શરૂ થઈ ગયો છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ સમય દરમિયાન સરકાર 'એક દેશ-એક ચૂંટણી' બિલ લાવી શકે છે, જો આવું થાય છે તો તે એક મોટું પગલું હશે. કેન્દ્ર સરકારે 'એક દેશ-એક ચૂંટણી' સંદર્ભે એક સમિતિની રચના કરી અને તેના વડા તરીકે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને નિયુક્ત કર્યા ત્યારે આ અંગેની ચર્ચાનો સમયગાળો વધુ ગરમાયો. ચાલો જાણીએ કે 'એક દેશ-એક ચૂંટણી'ની ચર્ચા શા માટે છે અને તેનાથી ચૂંટણી ખર્ચમાં કેટલો ઘટાડો થશે.
બંધારણીય સંકલનની સમસ્યાઓ?
વાસ્તવમાં, નિષ્ણાતોના મતે, એ સાચું છે કે જો 'એક દેશ-એક ચૂંટણી'ની પ્રક્રિયા થશે તો દેશ માટે ઘણા પૈસા બચશે, પરંતુ એવું પણ માનવામાં આવે છે કે તેનાથી બંધારણીય સમન્વયની સમસ્યા ઊભી થશે. . કહેવાય છે કે જો લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણી એક સાથે થાય તો કરોડો રૂપિયાની બચત થઈ શકે છે. આ સાથે વારંવાર ચૂંટણી આચારસંહિતાનો અમલ નહીં થવાના કારણે વિકાસના કામોને અસર નહીં થાય. આ બધાની વચ્ચે 2019ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા ઓગસ્ટ 2018માં કાયદા પંચનો રિપોર્ટ આવ્યો હતો.
2019માં 55000 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ-
આ રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે જો લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણી એકસાથે યોજવામાં આવે તો વધારાના ખર્ચમાં પણ ઘટાડો થશે. તે જ સમયે, એક મીડિયા રિપોર્ટમાં, સેન્ટર ફોર મીડિયા સ્ટડીઝને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું હતું કે 2019ની ચૂંટણીમાં 55000 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હતો, જે 2016માં યુએસમાં યોજાયેલી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી કરતાં વધુ છે. આ ચૂંટણીમાં દરેક મતદાતા પર આઠ ડોલરનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે દેશની અડધાથી વધુ વસ્તી રોજના ત્રણ ડોલરથી પણ ઓછા ખર્ચે જીવવા મજબૂર છે.
ચૂંટણી ખર્ચમાં છ ગણો વધારો-
આ સિવાય આ રિપોર્ટમાં એક વાત એ પણ કહેવામાં આવી છે કે 1998 થી 2019 વચ્ચે ચૂંટણી ખર્ચમાં છ ગણો વધારો થયો છે. વર્ષ 2022માં, ચૂંટણી પંચે પાંચ રાજ્યો પંજાબ, મણિપુર, ઉત્તર પ્રદેશ, ગોવા અને ઉત્તરાખંડમાં યોજાયેલી વિધાનસભા ચૂંટણી માટે ખર્ચના આંકડા જાહેર કર્યા હતા, જેમાં ભાજપે રૂ. 340 કરોડ અને કોંગ્રેસે રૂ. 190 કરોડનો ખર્ચ કર્યો હતો. મતલબ કે જ્યારે આ ચૂંટણીઓ એકસાથે એટલે કે લોકસભાની સાથે યોજાશે ત્યારે ઘણો ખર્ચ બચી જશે. અને આ એ આંકડા છે જે પક્ષોએ ચૂંટણી પંચને આપ્યા છે. વાસ્તવિક ખર્ચ આના કરતા વધારે હોઈ શકે છે.
કેન્દ્ર સરકારે તૈયારીઓ તેજ કરી છે-
એકંદરે, હવે દેશ 'એક દેશ એક ચૂંટણી' છે; જેને લઈને ઉત્તેજના વધી ગઈ છે. આ સંદર્ભમાં કેન્દ્ર સરકારે હવે આ સંદર્ભે તૈયારીઓ તેજ કરી દીધી છે અને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને આ સમિતિના વડા તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે વિપક્ષી પાર્ટીઓ સંસદમાં આ અંગે શું વલણ અપનાવે છે અને કાયદો તેમાં કેવી રીતે ફસાઈ જાય છે.
સમાચાર જગતની પળે પળની માહિતી હવે આંગળીના ટેરવે, તો રાહ કોની જુઓ છો, આજે જ જોડાઈ જાઓ અમારી WhatsApp channel સાથે