'જન્મજાત' શબ્દનો અર્થ થાય છે જન્મ સમયે હાજર - કોઈપણ ખામી કે જે જન્મજાત છે. પ્રારંભિક શોધ એ ગેમ ચેન્જર છે. મેડિકલ જર્નલ ઑફ ઈન્ડિયન પેડિયાટ્રિક્સ સૂચવે છે કે ભારતમાં દર વર્ષે 2,00,000 બાળકો જન્મજાત હૃદય રોગ (સીએચડી) સાથે જન્મે છે. ડો. વિશાલ ચાંગેલા - પીડિયાટ્રિક કાર્ડિયોલોજિસ્ટએ જણાવ્યું હતું કે “નેશનલ લાઇબ્રેરી ઑફ મેડિસિનમાં પ્રકાશિત 2018ના અહેવાલ મુજબ, જન્મજાત હૃદય રોગના 9/1000 વ્યાપને ધ્યાનમાં લેતા, જન્મજાત હૃદય રોગ સાથે જન્મેલા બાળકોની અંદાજિત સંખ્યા ભારતમાં હૃદય રોગ દર વર્ષે 200,000 થી વધુ છે. દેશમાં અદ્યતન કાર્ડિયાક કેર ઉપલબ્ધ હોવા છતાં આવા ખુબજ ઓછા બાળકોને જ લાભ મળી રહ્યો છે.”
"જન્મજાત હૃદય રોગની સારવાર માટે પ્રારંભિક તપાસ એ ચાવી છે. “ભારતમાં દર વર્ષે જન્મજાત હૃદય રોગો સાથે જન્મેલા 240,000 બાળકોમાંથી, લગભગ એક-પાંચમાને જીવનના પ્રથમ વર્ષમાં ટકી રહેવા માટે પ્રારંભિક હસ્તક્ષેપની જરૂર પડશે. મોટી ઉંમરના શિશુઓ અને બાળકોનો મોટો પૂલ કે જેઓ કોઈ હસ્તક્ષેપ ન હોવા છતાં બચી ગયા હોઈ શકે છે તે જન્મજાત હૃદય રોગો નો ભાર વધારે છે,” નારાયણ મલ્ટી સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલ અમદાવાદ ડો. વિશાલ ચાંગેલા - પીડિયાટ્રિક કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ઉમેરે છે.
હૃદયરોગની વધતી જતી ઘટનાઓ સાથે, હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર ધ્યાન આપવું એ સમયની જરૂરિયાત બની ગઈ છે. જ્યારે ઘણા માને છે કે માત્ર પુખ્ત વયના લોકો જ ગંભીર જોખમો ના ભોગ બની શકે છે, વિવિધ નવજાત શિશુઓ પણ હૃદયની ખામીઓ સાથે જન્મે છે જે સામાન્ય લક્ષણોના સ્વરૂપમાં પોતાને પ્રગટ કરી શકે છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ડબ્લ્યુએચઓ) અનુસાર, ભારતમાં 17.7 મિલિયન મૃત્યુ હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓને કારણે છે. નોંધપાત્ર સંખ્યામાં નાની વસ્તીનો સમાવેશ થાય છે, જે બાળકોમાં જન્મજાત હૃદયના રોગો (સીએચડી) વિશે જાગૃત રહેવાનું નિર્ણાયક બનાવે છે.
જન્મજાત હૃદયની ખામી કેવી રીતે વિકસે છે
ગર્ભાવસ્થાના પ્રથમ છ અઠવાડિયા દરમિયાન, બાળકનું હૃદય બનવાનું શરૂ થાય છે અને ધબકારા શરૂ થાય છે. મુખ્ય રક્તવાહિનીઓ કે જે હૃદય તરફ અને ત્યાંથી દોડે છે તે પણ આ નિર્ણાયક સમય દરમિયાન વિકાસ કરવાનું શરૂ કરે છે.
તે બાળકના વિકાસના આ તબક્કે છે કે જન્મજાત હૃદયની ખામીઓ વિકસિત થવાનું શરૂ થઈ શકે છે. સંશોધકોને ખાતરી નથી કે આમાંની મોટાભાગની ખામીઓનું કારણ શું છે, પરંતુ તેઓ માને છે કે આનુવંશિકતા, અમુક તબીબી પરિસ્થિતિઓ, કેટલીક દવાઓ અને પર્યાવરણીય અથવા જીવનશૈલીના પરિબળો, જેમ કે ધૂમ્રપાન, ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
લક્ષણો: ગંભીર જન્મજાત હૃદયની ખામીઓ સામાન્ય રીતે જન્મ પછી તરત જ અથવા જીવનના પ્રથમ થોડા મહિનામાં જોવા મળે છે.
- નિસ્તેજ રાખોડી અથવા વાદળી હોઠ, જીભ અથવા આંગળીના નખ (સાયનોસિસ)
- ઝડપી શ્વાસ
- પગ, પેટ અથવા આંખોની આસપાસના વિસ્તારોમાં સોજો
- વારંવાર શ્વસન ચેપ
- ખોરાક આપતી વખતે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી, જેનાથી વજન ઓછું થાય છે.
હાલમાં જન્મજાત હૃદયની ખામીના નિદાન અને સારવાર માટે વિવિધ સારવાર વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે. તેમાં દવાઓ, મૂત્રનલિકા પ્રક્રિયા અને ઘણી પરિસ્થિતિઓની સારવાર અને ઇલાજ માટે સર્જરીનો સમાવેશ થાય છે. આવા મોટાભાગના બાળકો માટે કેથેટર પ્રક્રિયાઓ (પીનહોલ પ્રક્રિયા) આશીર્વાદરૂપ છે. કેટલીક ખામીઓને બહુવિધ તબક્કાવાર પ્રક્રિયાઓની જરૂર પડે છે અને કેટલીકને તબક્કાવાર ઉપશામક પ્રક્રિયાઓની જરૂર હોય છે. જો તમે જોયું કે તમારા બાળકમાં ઉપરોક્ત કોઈપણ ચિહ્નો અથવા લક્ષણો છે, તો તમારા આરોગ્ય સંભાળ પ્રદાતાને કૉલ કરો. સગર્ભાવસ્થા સોનોગ્રાફી દરમિયાન હૃદયની આવી ઘણી ખામીઓનું નિદાન શક્ય છે.
સમાચાર જગતની પળે પળની માહિતી હવે આંગળીના ટેરવે, તો રાહ કોની જુઓ છો, આજે જ જોડાઈ જાઓ અમારી WhatsApp channel સાથે